Skip to main content

Čoahkkáigeassu – Media fápmu

Mii lea media ja gávpemedia?

Media mearkkaša gasku. Dat leat iešguđet TV-kanálat, rádiokanálat, áviissat, bláđit, áigečállagat, girjjit, DVD, blu-ray ja interneahtta. Media muitala midjiide dieđuid maid mii dárbbašit, ja sáhttit oahppat ođđa áššiid. Dat čuovvu mielde ja dieđiha jos dáhpáhuvvet eahpevuoiggalašvuođat servodagas. Gávpemedia dine ruđaid go vuovdá ollu máinnusáiggi fitnodagaide mat dáhttot máinnustit muhtin buktaga. Gávpemedia sáhttá váikkuhit dasa mo mii árvvoštallat servodaga ja máilmmi, ja makkár gálvvuid mii oastit.

 

Mii lea máinnus, ja mo váikkuha dat midjiide?

Máinnus lea almmuhus mii galgá olbmuide fuopmášahttit muhtin ođđa buktaga. Máinnus muitala man buorre buvtta lea, ja hástala min oastit dan. Máinnusdahkkit geavahit iešguđetlágan gaskaomiid go hábmejit máidnosiid, vai buvtta galgá vuovdit bures. Gaskaoamit sáhttet leat čáppa govat, čáppa, šođbes olbmot, suohttasat, beakkálmasat ja musihkka. Muhtimin govain sáhttet leat máŋga máidnosa, muhto dušše okta lea čielggas. Earát leat čihkosis ja daid mii gohčodit čiegus máinnusin. Dát guoská erenoamážit dakkár buktagiidda maid ii leat lohpi máinnustit. Filmmain, govain ja TV-ráidduin sáhttet buktagat oidnot lahkagovas, ja geava husas. Dán láhkai fitnodagat ovddidit buktagiid gehččiide. Sponsen lea dábálaš vuohki máinnustit muhtin buktaga. Fitnodagat mákset beakkál masaide ja valáštalliide ruđa vai sii geavahit sin mearkkaid ja logoid biktasiin, reaidduin ja biillain. Máidnosiid gaskaoamit «njáhket» min mielaide ja mii jáhkkit mii dárbbašit ja dáhttut dan buktaga maid máinnus vuovdala. Dávjá mii oastit buktagiid maid mii oaidnit máidnosis.

 

Mo gávpemedia govvida sohkabealrollaid

Gávpemedia lea mielde huksemin midjiide ovdagáttuid dasa mo nissonat ja albmát leat.

Go media čájeha ahte muhtin nisu berošta das makkár su hápmi lea, biktasiin ja vuoidasiin de mii jurddašit ahte dat guoská buot nissoniidda. Dákkár ovdagáttut ja govat «njáhket» min mielaide ja mii vuordigoahtit nie galggašedje albma nissonat oidnot, jurddašit ja láhttet.

Media govvida albmáid dahje dievdduid fas dávjá gievran ja stuorisin, son «beastá» dahje veahkeha nissoniid ja mánáid váttisvuođain. Dákkár govat bissánit min mielaide ja mii jurddašišgoahtit ja vuordigoahtit ahte buot albmát leat dakkárat.

 

Mo gávpemedia váikkuha min geavahandábiide

Gávpemediat huksejit fi lmmaid ja TV-ráidduid bokte niehkomáilmmi gos váldorollat ja bivnnuhepmosat leat čábbát, šođbadat, lihkolaččat, ođđaáigásaččat ja coola. Máinnusfitnodagat bardet TV-sáddagiid gaskii máidnosiid mat heivejit dan ulbmiljovkui geat gehččet juste dan TVráiddu dahje filmma. Geahččit dáhttot dieđusge leat seammaláganat go filbmanásttit ja ostet ávdnasiid, biktasiid ja eará buktagiid maid sii geavahit. Ollugat čuovvolit dákkár oastin- ja geavahandábiid, muhto dat sáhttá šaddat divrrasin. Muhtimat geavahit ollu eambbo ruđaid go sis leat, ja sáhttet šaddat stuorra velggiid vuollái. Fitnodagat mat vuvdet buktagiid, dinejit ollu ruđa.