Mediat – sátniefriddjavuohta ja diehtojuohkin
Friddjaáiggefálaidagat
Mun áššan Girkesgielddas. Dál fertejit politihkkárat smiehttagoahtit mánaid ja nuoraid birra. Min mie-las lea ahkit manná gaskabeivviid. Ii leat oktage bái-ki gos mii, nuorat sáhttit deaivvvadit, háleštit, dán-sut ja speallat. Eai buohkat liiko čuougat ja spáppa čiekčat. Valáštallide gal leat vaikka man ollu fálaida-gat ja hárijeallit ja báikkit gos deaivvvadit. Mii gáibidit ahte gielddapolitihkkárat beroštisgohtet ja gulda-lit min, vai gielda šaddá buorre báiki buohkaide.
Elle
Čálli giehta olla guhkkás.
Mánggi mii dadjat ja cealkit juoidá maid mii oaivvildit muhtin ášši dahje dilálašvuoda birra. Dalle mii dadjat dan, ja muhtimat gullet maid mii oaivvildit muhtin áššis.
Mediaid bokte sáhttit dahkat nu mo Elle, cealkit ja dadjat iežamet oaiviliid nu ahte ollugat sáhttet lohkat dahje gullat maid mii muitalit ja oaivvildit.
Norgga ássit lohket ollu ja dávjá áviissaid.
Gávdnojit iešguđetlágán mediat. TV, áviissat, sosiála mediat, interneahtta ja radio leat mediat maid mii geavahit beaivválaččat.
Mánne mediat?
Mediat galget midjiide muitalit mii servodagas dáhpáhuvvá. Dat sáhttet leat oddasat ja eará dáhpáhusat servodagas. Go mii lohkat ja gullat áššiid birra median, de mii digaštallagoahtit áššiid earáiguin.
Mediat galget čuovgehit buot beliid áššiin, vai mii sáhttit hukset iežamet oaiivila áššiide. Mediabargit galget maid leat krithkaláččat ja čuovvut mielde servodagas. Dat mearkkaša ahte sii galget muitalit lohkkiide, geahččide, guldaleaddjiide ja áinnas politihkkáriidda áššiid birra mat eai leat nu buorit servodagas.
Dán láhkai mediat gozihit ahte demokratiija ja digaštallan ain bissu servodagas.
Politihkkárat ovddastit iežaset oaiiviliid TV-sáddagis. Ollu olmot oidnet sin ja gullet man láhkai sii áigot buoridit servodaga.
Media čuovvu mielde ja čállá ja govve áššiin mat dáhpáhuvvet servodagas. Dás oaidnit politiijaid doalvumin eeret olbmo gii čájeha ahte son ii dohkket mineralaid viežžama ja ruvkedoaimmmaid luonddus. Go media čállá ja muitala dávkkár dáhpáhusaid birra, de ollu olmoot gulllet daid birra, ja dalle šaddá digaštallan ášši birra.
Mediat váikkuhii
Sii geat bargat TV:s, radios ja áviissain, válljejit juohke beaivvi áššiid mat sin mielas leat dehálaččat čállit ja muitalit olbmuide. Daid birra mii oaidnit ja gullat TV:s ja radios ja lohkat áviissain ja interneahtas.
Jos áviisa čállá ollu muhtin ášši birra, de mii jáhkkit ahte ášši lea hui dehálas. Eará ášši mii ii namuhuvvo mediain, ii oro nu deháláš. Jos media čállá omd. ahte skuvllain lea ollu givssideapmi oahppiid gaskkas, de mii sáhttit jurddašit: ”Vuoi surgat go lea ollu givssideapmi mánaid gaskkas”. Dát ii soaitte leat áibbas duohta. Datte lea nu ahte go media čállá ja čilge ollu dán birra, de mii jáhkkit ahte nu lea, oba áigge. Media lea váikkuhuhan min jurddašeapmái.
Politihkkárat muitalit iežaset oaiviliid áššiid birra. Sii háliidit váikkuhiiit. Danne sii oidnojit dávjá TV:s, áviissain ja gullojit radios hállamin, dahje digáštallamin. Medias lea deháláš ja stuorra váikkuhhanfápmu, ja dan dihtet politihkkárat.
váikkuhhan báiđnán
váikkuhanfápmu báiđninfápmu, dahje fápmu earáhuhttit dahje muhttit oaiviliid/meinngeiid
Eai buot sámit čázi jeage.