Gielddastivra
Norggas lea maid nu ahte gielddat ja fylkkat mearridit ieža. Dat lea guovllu-demokratija ja oassi Norgga demokratijjas.
Go leat gieldda- ja fylkkaválggat, de gieldda- ja fylkkaástit válljejit áirasiid geat galget čoahkkát gielddastivrras ja fylkkadikkis. Válggat čáduhuvvojit seammá láhkai go stuorradigge- ja sámediggeválggat. Politihkalaš bellodagat mat ožžot ollu jienaid, ožžot maid ollu áirasiid gielddastivrii- ja fylkkadiggái. Dán láhkái leat gieldda olmot mielde mearrideamen geat galget stivret dan gielddas ja fylkkas gos sii ásset.
Gielddastivra lea bajimus mearrideaddji orgána gielddas. Sátnejođiheaddji stivre bajimusas, ja son gullá dáválaččat dan politihkalaš bellodahkii mii oaččui eanemus jienaid válggas. Eará áirasat leat sii geat maid leat ožžon ollu jienaid válggas.
Sátnejođiheaddji jođiha gielddastivra. Gielda dahje suohkan oažžu ruđaid daid olbmuin gielddas geat mákset vearu. Dasa lassin oažžu gielda ruđa stáhtas.
gielddastivra suohkanstivra
gielddat suohkanat
Gielddaválggat dávpáhuvvet juohke njealját jagi, ja dat leat maid čihkosis. Gielddaválggain mii jienastit dan bellodaga mii galgá stivret gieldda njealje jagi ovddos-guvlui. Frank Martin Ingilæ lea Deanu sátnejođiheaddji. Son jođiha dan bellodaga mii oaččui eanemus jienaid májmus gielddaválggain, ja beasai dalle sátnejođiheaddjin. 2013.
Muhtin gielddain lea nuoraidráđđi. Das sáhtet gieldda nuorat cealkit iežaset oaivila áššiid birra mat gusk e t sidjii-de.
Muhtin gielddat leat sámegielddat. Gielddaid áššit galget sáhttit gulahallat sámegillii buot almmolaš ášahusain, nu go gieldastivračoahkkimiin, dearvvašvuodabálvalusas ja ráđđeviesus, sihke njálmmálaččat ja čálalaččat.
Sámegielddat ožžot lassi ruđa Sámedikkis vai sii sáhttet ovddidit sámi servodaga ja sámi giela.
Deatnu lea sámi gielda. Dat merkeašša ahte visot almmolaš ášahusat galget galbejuvvot sámegillii maid dáil.
Gielddastivra galgá vearroruđaid, stáhtaruđaid ja sámediggeruđaid juohkit iešguđet doaimmaide. Dákár doaimmat sáhttet leat
- Mánáidgárddit
- Skuvllat
- Boarrásiidsiiddat
- Buollin- ja suodjalusdoaimmahatat
- Lásmmo hallanbáikkiid hukset
- Girjerájus
- Oadjebas skuvlageainnut
- Gosa galget odda viesut huksejuvvot
Deanu sámeskuvlla lea gielda huksen ja jotiná. Gielda máksá oahpaheddjiide, rektorii, bassái ja eará bargiide bálkkáid. Dat maid oastá girjjiiid, dihtoriid, kopierenmášiinna ja eará ávdnasiid maid oahppit ja oahpaheaddjit dárbbašit dása ahte oahppat.
Ella Marie Hætta Isaksen
Ella Marie lea 16 jahkásaš, ja son lea Deanu gieldda nuoraidráđi ovdaolmmoš. Son lea nuorra politihkkár, ja son demokratalaččat ovdasta gieldda nuoraid oaiviliid áššiin mat guskét sidjiide.
Son hálešta ja čoahkkimastá nuoraiguin ja gieldda eiseválddiiguin. Sii ovttas gávdnet čovdosiid mat leat buorit nuoraide geat ásset gielddas. Dán láhkai sáhttet gieldda politihkkárat ja nuorat gulahallat. Nuorat besset demokratalaččat oassálastit, ja ráđi bokte lea sis vejolašvuohta iežaset oaiviliid buktit ovdan. Sii leat dalle mielde servodaga ovdáneamis, ja sin jienat gullojit áššiin mat guskét sidjiide.
Ella Marie hálida ahte gieldaid nuorat galget beroštit politihkas ja demokratiijas, ja dan láhkai buoritit mánaid ja nuoraid dili lagašservodaga. Maid don hálidat buoritit du gielddas?
Čállon jagi 2014.
