Duottar – bájijs

[world map showing distribution of forest and vegetation zones with a legend]

Duottarsádodguovlu lea eanaspáp ppa davibuččas ja lullimusas, galbma, dahje Árktalaš/Antárktalaš dálkkádatguovllus. Dat lea guhkkkin eret ekvátoris. Beaivvás suotnjarastá vitnjut, iige njuloga vulos nugo e kváhtorguovllus. Dat mearkkaša ahte beaivvás ii nagot ligget nu ollu ahte eana lieggana.

Duottarguovlluin leat čielga jahkodagat. Dálvvit leat guhkit ja buollásat ja geasit leat oanehččat ja čuovgadat. Garra buollašbiekkat leat dábálaččat. Dasa lassin lea vel assás polajiekŋa mii váikkuha dasa ahte dálkkádat čoasku ja bissu galmmasin. Jiekna lea nu assái ja galmmas ahte dat váikkuha olles máilmmi dálkkáda hkii. Jos eai livčče polajienat, de livčči menddo liekkas eatnama alide.

Duottar.

Antárktalaš duottargovu.

Árktalaš duoddaris leat vuollegis šattut nu go sámmálat, jeahkálat, daknasat, siđggat, skierrit, ja miestagat mat gir-det sihke biekkaid ja čoaska gesiid. Dat šaddalit jodániit dan botta go lea beai-večuovga, ja polaguovlluin lea beaive-čuovga geasset ijat beivviid. Antárktalaš duoddaris lea dušše geadđgemeahcci ja agálaš jiekŋa.

Duottareana ii goasse lieggán bajibuč-čas. Vuollelis bissu eana jiekŋan. Dat gohčoduvo permabuolašin. Perma-buolaš dahká ahte čáhci ii golgga eatna-mii, muhto orru eanama bajošis dego smávva láttozat ja jeakkit. Doppe loktet čuoikkat bures. Luopmá-nát šaddet jeak-kis, go doppe lea lávttas. Šaddoeana-bajoš lea hui asehaš, dávjá ii eambbo go 10 cm čieŋal. Doppe gos ii leat šaddo-eana nu mo Antárktalaš duoddaris, leat geađggit ja sáttu.

Khibiny várri ja duottargovu Guoládatnjárggas, Ruoššas.

Árktalaš duottarguovlluid eamiálbmogat leat oahppan birget buolaš guovlluin.

Sámi bivot.

Eallit mat loktet bures árktalaš duottarguovlluin, leat bohccot, jieknaguovžžat, njoammilat, gironat, fállát, njurjot ja iešguđetlágan guolit ja bárbmolottit giddat ja geasset. Antárktalaš duoddaris leat ollu pingviinnat, morššat ja njurjot.

Árktalaš duottarguovlluin ássset eamiálbmogat dego inuihtat, aleuhat, njenecat, čukčit ja sámit. Sámit ellet maidđái terrererejuvvon dálkkádatguovlluin, muorravuvddiin. Dát eamiálbmogat leat áiggii čađa oahppan birget dánna buolaš dálkkádagain. Sii bivdet gu-liid, fálláid, jieknaguovžžaid, gottiid ja lávdnji, skierit, miestagat ja ceavvi muohta. Sii ávkkástallet duottársáttuid ja murjiid sihke dálkkasin ja borramuššan geasset ja čakčat.