Demokratija geatnegasvuođat

Buohkat geat sáhttet, galggášedje jienastit go leat vállgat.

Ollu buorre oahppu dáhpáhuvvá olgun.

Jienastit válggaide

Go servodagas leat vállgat ja jienasteapmi, de lea sávahahtti ahte buohkat geat sáhttet, leat mielde mearrideamen geat galget stivret Norgga. Dan sii dahket go jienastit sin geaid dáhttot Stuorradiggái, Sámediggái, fylkkadiggái ja gielddastivrii. Dalle sii leat mielde mearrideamen geat galget stivret Norgga, Sámi, fylkka dahje gieldda njealje jagi ovddos. Dán láhkai sii leat mielde váikkuheamen demokratiija ovdáneapmái ja bisuheapmái.

Máksit vearu

Buot olbmot geat bargat ja dinejit ruđa, galget máksit oasi iežaset sisaboađus Norgga stáhtii. Dat lea máksit vearu. Ráđđehus fas juohká vearroruđaid vuoiggalččat vai dat bohtá buorriin olles Norgga álbmogii. Muhtimin dáhpáhuvvá ahte olmmoš buohccá dahje massá barggus. Dalle dárbbaša veahki. Dan veahki oažžu earret eará vearroruđaid bokte.

Oahppat

Oahppat lea deháleamos geatnegas-vuohta demokratiijas. Jos mii galgat sáhttit bisuhit buorre servodaga ja demokratiija buohkaide, de lea deháláš ahte mii oahppat lohkat ja čállit. Dalle sáhttit lohkat dieduid ja čállit ja muitalit iežamet oaiviliid earáide. Lea maid deháláš ahte mii oahppat mo Norgga servodat doaibmá ja mo demokratiija doaibmá. Danne lea oaħppu geatnegahtton. Geatnegahtton oaħppu álgá dan jagi go mánná deavdá 6 jagi ja loahppá dan jagi go deavdá 16 jagi. Dat fállo skuvllain, ruvttuin dahje eará báikkiin ja bistá unnimusat 10 jagi. Stuorradiggi ja Sámediggi leat ovttas mearridan maid buot Norgga oaħppit galget oaħppat skúvllas. Dat čuožžu oaħppoplánas, ja buot Norg-ga ja Sámi skúvllat leat geatnegahtton čuovvut dan.

Váldit ovddasvástádusa

Ovddasvástádus lea sátni maid mii dávjá gullat, muhto eat álo smiehta maid dat duodaid mearkkaša. Rávisolbmuin lea stuorra ovddasvástádus. Sis lea bargu maid galget doaimmahit. Dávjá leat sis mánát geat galget oahppat ollu ja oažžut visot dárbasiid, veahki ja ovddasmorraša. Rávisolbmot galget máhttit ruovttu ruhtadili láhčit nu ahte viessoláigu ja ealrávdnji mákso, ja ahte bearráša borramuš ja biktasat leat buorit.

Soaitá dus lea ovddasvástádus muhtin áššiin ruovttus? Dađe mielde go stuorut, de lassána maid dái du ovddasvástádus.

Mis lea geatnegasvuohta ovddasvástádusa váldit iežamet daguin, ja servodat vuordá ahte mii dahkat dan. Jos don leat njálbmon earáiguin, de vurdo ahte don válddát ovddasvástádusa, dagat buori fas, ja heaittát njálbmunis. Dalle don válddát ovddasvástádusa iežat daguin.

Váhnemiin dahje fuolahedddiin lea stuorra ovddasvástádus. Sii galget ollu oaħpahit mánáide.