Riiddut

Servodagas ellet ollu olm­mot ovttas. Dalle sáhttet bohciidit riiddut. Riiddut šaddet go olbmuin leat iešguđetlágan oaivilat ovtta áššis.

Mánggaoaivilvuohta lea buorre ja áibbas dábálaš, ja dat ii leat váralaš. Dat lea buorre ahte olbmuin lea mánngaoaivilvuohta, go dalle sáhttet digastallat ja oahppat guđet guimmiin. Mánngaoaivilvuohta šaddá váralaš jos sii suhttadišgohtet ja bealkigohtet. Muhtimin dáhpáhuvvá ahte sii doaráskit maid. 

Dalle mii ferte oahppat ja geavahit buriid vugiid mo čoavdit riidduid. Háleštit ja ságaštit lea buoremus vuohki mo čoavdit riiddu. Datte dat ii leat álkki jos lea suhttan. Sáhttá leat vuogas ahte soai geat leaba suhtadan, mannaba vuos oanehis boddui goabbat sadjái. Dalle beassaba veahá jaskkodit ja smiehttat ášši birra. Hálesteamis galgaba guktot bealit dovdat ahte soai leaba duhtavaččat čovdosiin.

Muhtimin bohciidit riiddut mat šaddet nu garrasat ahte doaráskit.

Hállat riidduid birra ja čielggadit áššiid lea buorre vuohki čoavdit riidduid.

Mii lea givssideapmi ja mo dáhpáhuvvá dat?

Servodagas ovttastallet ja deaivvadit ollu olbmot. Danne sáhttá dáhpáhuvvat givssideapmi. Skuvllas leat ollu oahppit ja givssideapmi skuvllas lea stuorra váttisvuohtan sidjiide geat dan vásihit.

Givssideapmi lea go muhtumat diehtomielain illásti dahje láhttejit fasttit nuppiin olbmuin. Olmmoš gii givssiduvvo, ii sáhte vuostálastit givssideami go dávjá son lea okto ollugiid vuostá. Dákkár unohis láhtten sáhttá máŋggi, dahje guhkit áiggi badjel dáhpáhuvvat.

Buot olbmot leat sierraláganat. Mis leat iešguđetlágán hámit, mii máhttit iešguđetlágán doaimmaid, ja mis leat iešguđetlágán beroštumit. Juohke olbmos lea riekti leat nu mo son lea. Su ii oaččo givssidit dainna.

Givssideapmi sáhttá dáhpá-huvvat ná:

• Olggušteapmi stoahkamis ja joavkobargguin

• Sealggeduohkin fuonášit earáid

• Gohčoduvvot fasttes sániiguin

• Huškojouvvot, cábmojuvvot

• Hárdašuvvot biktasiiddis, hámis, beroštumiid, giela dahje ávdnasiid geažil

Givssideapmi skuvllas lea stuorra váttisvuohtan ollu mánaide. Muhtimat olgguštuvvojit ja earát fas gillájit duodalaš illástemiid.

Givssideapmi guoská olles skuvlii, olles ceahkkái, vánhemiidda, rektorii ja oahpaheddjiide! Dat mearkkaša ahte lea sihke oahppiid, vahnemiid, oahpaheddjiid ja rektora ovddasvástádus bissehit ja heaittihit givssideami.

Mo váikkuha givssideapmi?

Givssideapmi lea duodalaš ášši sidjiide geat dan vásihit. Givssideapmi sáhttá bilidit nuppi olmmo eallima nu ahte son rávisolmmožin ii sáhte bargat ja doaibmat dábálaččat servodagas. Givssideamis leat guokte beali. Okta lea son gii givssiduvvo ja nubbi lea son, dahje sii geat givssidit.

Son gii givssiduvvo, sáhttá ovddidit psyhkalaš váttisvuođaid mat bistet guhká manná go givssideapmi lea nohkan. Son sáhttá dovdat oktonasvuođa ja lossa váivvi. Son sáhttá maid dovdat ahte sus ii leat árvu ja ahte son lea fuones olmmoš. Dasa lassin sáhttá son jurddašit iešsorbmema birra. Muhtimin lea dáhpáhuvvan ahte nuorat geat leat guhká givssiduvvon, leat sorbmen iežaset.

Son dahje sii geat givssidit, sáhttet ovddidit meanuid mat eai dohkkehuvvo servodagas. Dat sáhttet leat dagut mat garrasit čuhcet earáide, ovdamearkka dihte illásteamit, áitagat, veahkaváldimat ja eará láhkarihkkumat.

Son gii givssiduvvo, dovdá oktonasvuođa ja lossa váivvi. Dakkár dovddut sáhttet bistit guhká.

Mo bissehit givssideami?

Givssideapmi lea álo boastut. Muhtimin soaittát gullan: “Ii leat imáš ahte son givssiduvvo, son han láhtte nu ártgeit.” Jos mii dadjat ná, de leat mii doarjumin su dahje sin geat givssidit.

Don galggat álo dieđihit jos fuomášat ahte muhtin givssiduvvo. Jos it dieđit, de don leat ieš mielde givssideamen su. Don galggat dieđihit váhnemiidda, oađhpaheddjide, rektorii dahje eará rávisolbmuide skuvllas.

Buot skuvllain leat njulggadusat maid buohkat galget čuovvut. Ollu skuvllain leat njulggadusat mat čilgejit mo galgá bissehit givssideami. Muhtimat galget oahpahedjjiid dahje váhnemiid skuvllas. Gávdnojit mánggalágan čovdosa dása. Lea dehálaš ásahit njuolggadusaid dasa ahte mii geavvá jos givssida earáid. Lea maiddai dehálaš ahte skuvla geahččá bearrái ja ásaha buorre birrasa buohkaide.

Ceahkis gos buohkat leat oadjebasat ja skihpáraččat, ja ii oktage olgguštuvvo mainna ge lágiin, ii leat givssideapmi. Juohke ceahkis várra gávdnojit oahppit geat vigget earáid duolbmut, fuonášit ja vealahit. Muhto jos oahpaheaddjit ja eará oahppit eai divtte, eai suova, eai gohkket givssideami, de givssideapmi soaitá nohkát. Dii sáhttibehtet ieža gaskaneaset soahpat ahte ehpet hálit givssideami din ceahkis.

Ferte hállat dahje hupmat ceahkis givssideami birra ja šaddat ovttaoaivili dása ahte mii eat hálit givssideami min ceahkis.